Κινηματογράφος

03/02/2021

Όποιος έχει τύχει να διαβάσει ή να ταξιδέψει στην γείτονα χώρα μας ,θα έχει σίγουρα ακούσει και αντιληφθεί  διάφορες αντιθέσεις που την χαρακτηρίζουν. Διάφοροι τις ανάγουν σε φυλετικές, γλωσσικές κλπ. Όμως όπως θα μας δείξει με έναν άρτιο κινηματογραφικό τρόπο ο Κούρδος σκηνοθέτης Γιλμάζ Γκιουνέι αυτές έχουν μία και μόνη απαρχή: την ταξική διάκριση και της τουρκικής κοινωνίας.

Θα γεννηθεί την 1η Απρίλη του 1937 στο χωριό Γκιουνέι στην περιοχή των Αδάνων (από όπου πήρε και το παρατσούκλι -καθότι το αληθινό του όνομα είναι Γιλμάζ Πουτούν). Παιδί φτωχής οικογένειας θα διηγηθεί για τα πρώτα χρόνια της ζωής του :  Τη ζωή μου την κέρ­δι­σα από τα εννιά μου χρό­νια δου­λεύ­ο­ντας, πρώτη μου δου­λειά βο­σκός στα γε­λά­δια. Τσά­πι­ζα, έσκα­βα τη γη με κασμά, μά­ζευα βαμ­βά­κι, έγινα μπε­χτσής και φύ­λα­γα τα καρ­πο­φό­ρα και τα αμπέ­λια. Αυτά τα πρώτα δύσκολα χρόνια της ζωής του θα τον καθορίσουν ως ενήλικα και θα στιγματίσουν και το κινηματογραφικό του έργο. Παρόλα αυτά θα σπουδάσει νομικά στο Πανεπιστήμιο της Άγκυρας και οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης.

To 1955 θα συγγράψει το διήγημα 3 Άγνωστα συστήματα ανισότητας(Üç Bilinmeyenli Eşitsizlik Sistemleri) το οποίο θα τον στείλει στην φυλακή το 1961 για 18 μήνες καθότι θα κριθεί ένοχος από το τουρκικό κράτος ότι προωθεί την κομμουνισμό.Το 1971 και πάλι θα φυλακιστεί για τις ιδέες του μέχρι τον Μάη του 1974. Αλλά και μέσα από την φυλακή ο Γιλμάζ Γκιουνέι δεν σταμάτησε τον αγώνα στο πλευρό της εργατικής τάξης, ο ίδιος θα πει : Η φυλάκιση είναι ένα μέρος από τον αγώνα της εργατικής τάξης για την κοινωνική αλλαγή.

Μετά την αποφυλάκισή του το 1974 και στα γυρίσματα της ταινίας  Ανησυχία (Endise) θα κατηγορηθεί άδικα για την δολοφονία ενός δικαστή με σκοπό να φυλακιστεί εκ νέου, διότι ο λόγος του και η κινηματογραφική απόδοση της τουρκικής κοινωνικής πραγματικότητας θα ενοχλούσε ιδιαίτερα την τούρκική άρχουσα τάξη. Με συνοπτικές διαδικασίες θα καταδικαστεί και πάλι σε 18 χρόνια φυλάκισης . Όμως εν τέλει καταφέρνει να αποδράσει και να περάσει στην Γαλλία όπου και έλαβε πολιτικό άσυλο. Το 1984 όταν και ετοιμαζόταν να γυρίσει ταινία με θέμα από την Ελλάδα θα πεθάνει προσβεβλημένος από τον καρκίνο σε ηλικία μόλις 47 ετών.

Το έργο απαγορεύτηκε στην Τουρκία από το 1982 όταν και το 1983 του αφαιρέθηκε η τούρκικη υπηκοότητα. Θα καταστραφούν αρνητικά πάνω από 100 ταινιών που συμμετείχε ή σκηνοθέτησε.

Οι τίτλοι των ταινιών του απεικονίζουν στην πραγματικότητα αλλά και τα συναισθήματα που βίωνε ο τουρκικός λαός. Σε αυτές θα διακρίνουμε μια προσπάθεια απεικόνισης των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο αγρότης, ο εργάτης αλλά και ο αγωνιστής. Με απλή γλώσσα θα αποτυπώσει  τα αδιέξοδα της τούρκικης καθημερινότητας αλλά και θα παντρέψει την έξυπνη, πλατιά και διακριτική μαρξιστική θεώρηση της κοινωνικοοικονομικής εξέλιξης με την «επικολυρική πνοή ενός ποιητή της εικόνας» .

Κάνες, 1982. Ο Γιλμάζ Γκιουνέι δίπλα στον Κώστα Γαβρά. Οι δυο σκηνοθέτες μοιράζονται τον Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ Κανών, για τις ταινίες «Αγνοούμενος» και «Ο δρόμος» αντίστοιχα.

Προτείνουμε ανεπιφύλακτα τις παρακάτω ταινίες ,οι οποίες έχουν ελληνικούς υπότιτλους, όπου ο θεατής θα γίνει κοινωνός όλων εκείνων των πλευρών που διαμορφώνουν ακόμα και σήμερα την πραγματικότητα για τον γειτονικό μας λαό:

YouTube video

 

YouTube video

 

YouTube video

 

YouTube video

Από τις σημαντικότερες ταινίες του είναι «Το κοπάδι» (1978) – “Suru”, που βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, «Ο δρόμος» (1982) – “Yol”, που βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ των Κανών και «Ο τοίχος» (1983) – “Duvar”.

Ταινίες που έχει συμμετάσχει ή σκηνοθετήσει: https://web.archive.org/web/20050514045730/http://www.sinematurk.com/kisi.php3?kkodu=2428

 

Αρθρογράφος: Φίλιππος Πόλο

Πρόσφατα Άρθρα